Šiitska manjina u Saudijskoj Arabiji trpi pritisak vlasti

Razvojni plan Saudijske Arabije, poznat pod nazivom Saudi Vision 2030, koji je javnosti otkrio princ Mohammed bin Salman 2016. godine, od tada je glavna vijest i meta dubokih analiza medija u Saudijskoj Arabiji. Program, koji je pohvaljen kao podjednak angažman arapskog kraljevstva ekonomskom i društvenom razvoju, očekuje se da će razviti saudijsku ekonomiju do tog stepena da će ovisnost o naftnoj zaradi biti smanjena, prihodi od poreza povećani, a samoodrživost industrijske i prehrambene proizvodnje povećana.

Društveno gledano, režim pokazuje određenu fleksibilnost. Princ Mohammed je ukinuo zabranu vozačkih dozvola za žene i otvorio kina za građane kao dio programa reformi uz veliku medijsku propagandu koja opisuje ove poteze kao rušenje vehabizma, fundamentalističke verzije islama koja dominira u Saudijskoj Arabiji .

Međutim, režim je uhapsio oko desetak ženskih aktivista koje su vodile kampanju za pravo na vožnju, a njihov pritvor je u tolikoj mjeri naglašavan jer se desio upravo u vrijeme kada je saudijski prijestolonaslijednik ukidao zabrane ženskim vozačima.

Hapšenja ženskih aktivista su imala za cilj da pojačaju ideju da bilo kakav vid napretka mora doći kao poklon od monarha, a ne kao odgovor na zahtjeve građana.

U međuvremenu, šiitska manjina, koja je bila glavna žrtva vehabijske dominacije nad cijelim kraljevstvom, nestrpljivo posmatra situaciju čekajući opipljive promjene u njihovim uslovima života.

Vehabijski pritisak na Šiite

Od pokretanja takozvanog reformskog programa, bin Salman je tvrdio da je zatvorio ili ograničio aktivnosti škola koje vode vehabijski fundamentalisti koji godinama slobodno rade i propagiraju svoju ekstremističku ideologiju u različitim gradovima širom zemlje, kako studentima tako i običnim ljudima.

Ali realnosti na terenu dokazuju da represija i ograničenja mladog princa u vehabijskim krugovima ne znače nikakvo ometanje rada ovih duboko ukorijenjenih, moćnih tijela širom zemlje. Izveštaji sugerišu da je prijestolonasljednik tajno naredio zaustavljanje svih aktivnosti vehabija u zemlji, osim u pretežno šiitskim regijama kao što su Qatif, Al-Hasa i Najran, u sklopu plana da ih kulturno integrišu u ciljanu ideologiju. To znači da princ obustavlja djelovanje vehabijskih škola u regijama koje su ionako duboko naklonjene ovoj ideologiji.

Bin Salman omogućava vehabijama širenje njihove ideologije u šiitskim većinskim regijama, a sve to kao dio šire strategije borbe protiv Šiita i preuzimanja kontrole nad moćnim vjerskim aparatom. Ove mjere se kose sa tvrdnjama prijestolonasljednika da preduzima velike korake da instalira umjerenu verziju Islama, ali je jasno da vehabizam namjerava ostati moćan faktor u arapskoj monarhiji kao što je to bio slučaj i prije.

Šiiti u teškim životnim uslovima uprkos navodnim ekonomskim reformama

Iako su ekonomske reforme kreirale nove kompanije i dovele nove strane firme i investitore, mnoga istraživanja zaključuju da mjere nisu koristile šiitima u zemlji, koji su niže plaćeni od saudijskih sunnita, zbog vjerskog sistema diskriminacije koji se već dugo sprovodi. Šiiti su uglavnom otpuštani iz državnih poslova i suočavaju se s poteškoćama u pogledu budućnosti. Ovi uslovi dovode do toga da šiitski građani ne budu optimistični u pogledu ekonomskog poboljšanja u okviru Vizije 2030.

Prijestolonasljednik, koji se obavezao da liberalizuje ekonomiju i društvo, naredio je pritvor stotina bogatih biznismena u novembru, na neosnovanim optužbama za korupciju, pokušavajući ih prisiliti da predaju imovinu u zamjenu za njihovu slobodu.

Rekao je da se nada da će privući investicije da pomogne u diverzifikaciji saudijske privrede, koja je gotovo u potpunosti zavisna od nafte. Umjesto toga, pritvor biznismena podstaknuo je mnoge saudijske i međunarodne investitore da povuku velike količine novca iz kraljevstva.

Situacija s tragičnim pravima šiita

Prava šiitske manjinske zajednice krše se u cijelom kraljevstvu pod zaštitom Zapada. Vješanje 14 šiitskih aktivista pokazuje da se ljudska prava krše čak i nakon navodnih socijalnih reformi. Grupe za ljudska prava osuđuju način vođenja sudskih procesa, tvrdeći da su priznanja izvučena silom. Također kažu i da su neki od osuđenika lišeni advokata, a neki su bili i maloljetni u vrijeme dizanja optužnice protiv njih.

Dok je Salman pokušao da se predstavi u inostranstvu kao reformator koji radi na relaksaciji odnosa u Saudijskoj Arabiji, smaknuća aktivista za ljudska prava pokazuju da režim ne razmišlja mnogo o stvarnoj transformaciji svog pristupa građanskim pravima. Većina egzekucija u Saudijskoj Arabiji je vješanjem, metodom kojom je ubijeno 48 ljudi u prvom kvartalu ove godine.

Poslije smrti kralja Abdullaha i preuzimanja vlasti Salmana bin Abdulaziza početkom 2015. godine, nasilje nad šiitima u istočnoj pokrajini znatno je povećano. Ajatollah šiitske manjine, Nimr Baqir al-Nimr, pogubljen je 2016. godine u masovnom ubistvu 47 ljudi, a Al-Awamiyah, rodno mjesto Ajatolaha, vladine snage su pretresle i tom prilikom ubile mnoge aktiviste.

Saudijski režim nedavno je uhapsio šest šiitskih aktivista zbog optužbi da su učestvovali u protestima, vrijeđali kraljevstvo, pokušavali okrenuti javnost protiv vlasti, te pružanja podrške protivnicima kralja. Tužioci traže smrtnu kaznu za pet od šest aktivista, uključujući i za 29-godišnju žensku aktivistkinju Israu al-Ghomgham.

Gospođa Ghomgham, koju je Human Rights Watch opisao kao dobro poznatog zagovornika jednakih prava, suočava se s optužbama vezanim za taj aktivizam, a ne za rad o ženskim pravima.

Ona i njen suprug su uhapšeni u noćnom upadu 6. decembra 2015. godine, a od tada je u zatvoru. Sada se suočava sa optužbama i suđenjem na Specijalnom krivičnom sudu, koji je osnovan 2008. godine kako bi tretirao predmete terorizma. Sud je kritikovan od strane zagovornika ljudskih prava, koji kažu da ozbiljno ograničava prava optuženih.




Top